BIP

BON Wsparcie dla nauczycieli

Ogólne strategie zachowania wykładowcy w kontakcie ze studentem z zaburzeniami psychicznymi

W kontaktach akademickich wykładowcy ze studentem chorującym psychicznie niezwykle ważne są sposoby pozwalające zakreślić granice osobistej odpowiedzialności wykładowcy. Zdarza się, że problem psychiczny studenta bywa całkowicie zanegowany lub traktowany z lękiem i wypływającą z niego wrogością, właśnie z powodu niepewności jak powinno się postąpić w danej sytuacji. Paradoksalnie, osoby znajdujące się w otoczeniu studenta chorującego psychicznie, obawiając się potencjalnej odpowiedzialności za skutki intuicyjnych działań, w rezultacie nie podejmują żadnych działań w kierunku wsparcia osoby chorującej. Skutkuje to wytworzeniem społecznej próżni wokół studenta, brakiem wsparcia, spotęgowaniem negatywnych skutków zachorowania oraz lęków studenta przed ujawnieniem choroby w swoim środowisku w przyszłości.

Można temu przeciwdziałać poprzez wykorzystanie następujących wskazówek:

  • Można przekazać studentowi i/lub Biuru ds. Osób Niepełnosprawnych własne obserwacje dotyczące zmiany jego zachowania na uczelni, odwołując się do konkretnych obserwowalnych faktów. Należy wystrzegać się w tym kontekście formułowania diagnoz, własnych przypuszczeń oraz rad. W relacji do wykładowcy, student powinien pozostać studentem, a nie osobą z zaburzeniem psychicznym. Konfrontując się z własnymi problemami psychicznymi, student może potrzebować wzmocnienia w pełnieniu dotychczasowych ról, w tym podtrzymywania naturalnej relacji wykładowca – student, która może wesprzeć studenta w wychodzeniu z roli „chorego”. Dobrze jest, by wykładowca poinformował studenta o miejscu udzielającym wsparcia, np. na uczelni (Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych) oraz zasygnalizował również własną gotowość do współdziałania w kierunku wypracowania strategii odpowiedniego wsparcia. Należy także pamiętać, by nie ignorować swoich ograniczeń w umiejętności udzielenia profesjonalne- go wsparcia.
  • W toku udzielania wsparcia edukacyjnego studentowi ważne jest, aby włączać go wyraźnie we współtworzenie planów, dawać pole do wyrażania indywidualnego stanowiska i akceptować je tam, gdzie tylko jest to możliwe. Dla studenta mającego za sobą epizod zaburzenia psychiczne- go, poczucie kontroli, sprawstwa, autonomii, odpowiedzialności za podejmowane decyzje, może być czynnikiem sprzyjającym powrotowi do aktywnego udziału w życiu społecznym. Rolę tę pełni również nacisk położony nie tyle na trudności studenta, ale na jego zainteresowania naukowe, plany edukacyjne i postępy.
    Otrzymanych od studenta informacji o charakterze osobistym, poufnym, nie należy przekazywać innym osobom, chyba że sytuacja sprawia, że nieujawnienie tych informacji byłoby działaniem przeciwko bezpieczeństwu samego studenta lub innych osób. W razie jakichkolwiek wątpliwości wykładowca nie jest pozostawiony sam sobie – może skorzystać z pomocy Biura ds. Osób Niepełnosprawnych lub analogicznej do niego jednostki.
  • Należy pamiętać o prawie studenta do autonomicznego wyboru kierunku kształcenia. Nie jest rolą kadry zawężanie dostępu do wiedzy czy możliwości wykonywania określonego zawodu z uwagi na niepełnosprawność studenta. Zasada ta jest szczególnie ważna w kontekście studentów doświadczających problemów psychicznych, ze względu na mitologizację psychicznych objawów i funkcjonujące stereotypy.
  • Często trudność sprawiać może podjęcie decyzji, jaka forma adaptacji jest w danym momencie wskazana dla studenta z problemami psychicznymi. Stan psychiczny oraz zażywane leki mogą się zmieniać, w różny sposób wpływając na poznawcze i akademickie funkcjonowanie studenta. Warto pamiętać, że wykładowca nie ma obowiązku brania na siebie decyzji o tym, co jest w danej chwili adaptacją dobraną racjonalnie z uwagi na konkretny wpływ niepełnosprawności. Decyzję tę warto przekazać do podjęcia konsultantom Biura ds. Osób Niepełnosprawnych. Cen- ne pozostaną wskazówki wykładowcy odnoszące się do organizacji i zawartości merytorycznej danego kursu.

Ulotka przygotowana na podstawie materiałów opracowanych w ramach projektu DARE 2 przez dr n. med. Edytę Dembińską – lekarza psychiatrę, asystentkę w Katedrze Psychoterapii UJCM, konsultantkę BON UJ w dziedzinie psychiatrii.

Polecane strony